Prikupljanje i objavljivanje svedočanstava o ženskoj lokalnoj istoriji

NAŠI PROJEKTI

Prikupljanje i objavljivanje svedočanstava o ženskoj lokalnoj istoriji

Istorija gradova najčešće je pisana kroz političke događaje, institucije i biografije muškaraca, dok su iskustva, znanje i doprinosi žena ostajali rasuti u privatnim sećanjima, porodičnim arhivama i retkim pisanim tragovima. Ženski prostor prikuplja i objavljuje svedočanstva, biografske podatke, fotografije i arhivsku građu kako bi žene postale vidljiv i ravnopravan deo lokalne istorije.

Ovaj rad ne predstavlja samo dopunjavanje postojećih istorijskih zapisa. On otvara pitanje ko ima pravo da bude zapamćen, čija iskustva smatramo istorijski važnim i na koji način se znanje žena prenosi narednim generacijama. Posebno nas zanimaju životi žena čiji je doprinos ostajao nevidljiv zbog roda, siromaštva, etničke pripadnosti, društvenog položaja ili udaljenosti od institucionalnih centara moći.

Istraživanje Ženska istorija Niša je nastalo iz potrebe da se pronađu, zabeleže i povežu podaci o ženama koje su učestvovale u obrazovnom, kulturnom, zdravstvenom, političkom i društvenom razvoju grada. Istraživanje je pokazalo da žene nisu bile samo posmatračice istorijskih promena, već učiteljice, lekarke, umetnice, radnice, humanitarke, aktivistkinje i organizatorke koje su menjale Niš i svakodnevni život njegovih stanovnica i stanovnika.

Među njima su prve niške učiteljice i profesorke, žene koje su osnivale škole i ženska udruženja, zalagale se za obrazovanje devojčica, ekonomsku samostalnost i politička prava žena, pružale pomoć siromašnima i ranjenima i učestvovale u kulturnom životu grada. Publikacija govori, između ostalih, o Nasti Dimitrijević, Hristini Bošković, Leposavi Marinković, Babeti Netović, Desanki Ruvidić i Evi Haljeckoj Petković, ali i o manje poznatim tragovima ženskog stvaralaštva, poput ženskog romskog pevačkog društva i Fevzije Jašarević, violinistkinje prvog niškog simfonijskog orkestra.

Rezultat istraživanja je publikacija Ženska istorija Niša, autorke Ane Jovanović, koju je Ženski prostor objavio 2013. godine. Na 88 stranica, kroz biografije, arhivske podatke, fotografije i druge istorijske izvore, publikacija vraća žene u istorijsko pamćenje grada i ukazuje na značaj njihovog rada za razvoj Niša.

Publikacija kao živi izvor

Ženska istorija Niša nastavila je da živi i nakon objavljivanja. Podaci iz publikacije koriste se u medijskim tekstovima, stručnim osvrtima i digitalnim biografijama pojedinih žena. Time je istraživanje postalo polazište za dalje otkrivanje, beleženje i javno predstavljanje ženske prošlosti Niša.

Objavljivanjem ove i drugih priča Ženski prostor želi da sačuva lokalno znanje koje lako može biti izgubljeno i da podstakne žene da svoja sećanja, fotografije i lične arhive prepoznaju kao važne istorijske izvore. Ženska istorija nije posebna ili sporedna istorija grada — bez nje istorija Niša ostaje nepotpuna.